1975 Penninga's molen in Joure, de geschiedenis van een monument.  

De molenhobby bracht mij weer echt op het schrijverspad. Toen in 1975 het monumentenjaar gevierd werd, achtte ik de tijd rijp om de molen waarop ik vrijwillig molenaar was met een boekje te vereren. Ik wijdde uit over de geschiedenis en werking van de molen en besteedde ook aandacht aan de betekenis van de wiekstanden. Journalist en Joure-kenner P.R. van der Zee liet z’n deskundig oog er nog eens over gaan en zo ontstond een 12 pagina’s tellend informatieboekje in A4-formaat met een omslag waarop een eigen tekening stond afgedrukt. Een tekening overigens die niet af was, want tijdens de verkoop op de molen zat ik ijverig te tekenen met zwarte pen waarmee ik de laatste hand legde aan deze uitgave. Ik denk niet dat er veel boekjes op die manier verschenen zijn.

Een uitgave van Stichting De Fryske Mole i.s.m. het Gild Fryske Mounders. Het boek bevat 150 oude foto’s en ansichten van molens in Friesland die van een korte toelichting zijn voorzien.

Van het boekje over Penninga’s Molen verscheen in 1978 de tweede druk met op de cover nu een foto van de molen en de oude woninkjes van de molenknechten van weleer. De huisjes hebben de tand des tijds niet overleefd. De molen wel, al is het een dubbeltje op z’n kant geweest. Zij was vervallen tot een waar wrak dat werd overschreven als “schandvlek van de vlecke Joure”. In de tweede druk werd het hoofdstuk over de technische beschrijving aangepast met nieuwe tekeningen.  

Perskaart uit de periode 1979-2006 als medewerker van het vakblad De Molenaar. Mijn eerste bijdrage kreeg de titel mee: "Friese molens pronkten in fraai septemberweer". Het was een reportage over de jubileumexcursie van "De Hollandsche Molen". Mijn laatste artikel ging over de oliemolen van Zwolle, De Passiebloem. (Eerst uitgeverij Dalfsen, nu uitgave van Eisma, Leeuwarden).

Samen met andere molenkenners schreef ik het Fries molenboek. (Leeuwarden, 1980 – uitgever Fryske Akademy nr. 578).  

In 1972 verscheen het eerste overzichtswerk "Molens van Friesland". Het gaf een inventarisatie per 1 juli 1968. Dit boek, dat daarop voortbouwt, maar geen herziene uitgave daarvan is, geeft een inventarisatie per 1 juli 1979 (131 molens). 60 molens werden in die tussentijd gerestaureerd. Zelf schreef ik een uitvoerige geschiedenis over het Oude Friese Molenbedrijf. Ook leverde ik foto's en werkte ik mee aan de inventarisatie.

Presentatie boek Strijd in de Veenpolder

Samen met Jan Hofstra en Sjerp de Jong deed ik onderzoek naar de Fryske Moletaal. Het resultaat van speuren in oude bronnen en interviewen van oude molenaars heeft ertoe geleid dat veel van de vaktaal voor de toekomst is vastgelegd. Onlangs heeft het Gild Fryske Mounders het boek in ringband herdrukt.

In verband met het 25-jarig jubileum van De Fryske Molen in 1995 werkten diverse redactieleden en oud-redactieleden van De Utskoat en tevens andere molenkenners aan een nieuw Fries molenboek. Cramer, Hofstra, Sierkstra, Bunskoeke en ondergetekende hebben met behulp van vele vrijwilligers in het molenveld een gedegen werkstuk afgeleverd met interessante inleidende hoofdstukken en een uitgebreide inventarisatie.

De Utskoat is het kwartaalblad van De Fryske Mole en het Gild Fryske Mounders.
In december 2015 komt ter gelegenheid van het 40-jarig jubileum van dit blad  jubileumnummer 160 uit.

Toen in 1987 dit kerkje de deuren sloot, kwam het in particuliere handen. Dat leidde tot een grote restauratie wat weer aanleiding was voor een artikel in de dorpskrant ‘t Skieppesturtsje. Maar eigenaar Joop Nota wilde eigenlijk wel een uitgebreide folder om aan de vraag van belangstellenden te kunnen voldoen. Zo ontstond dit boekje dat in een drieluik het verhaal vertelt van de geschiedenis, de restauratie en de huidige bestemming als ruimte voor kunstzinnige amateurs. Het verscheen in 1999 maar is inmiddels uitverkocht.

(De tekening is van de hand van de auteur, ingekleurd door de kunstenaar Martin Sijbesma)

Martin Sijbesma

“Een eentonig gedreun maakt zich meester van het indrukwekkende molenlijf van de pas volledig gerestaureerde verfmolen “De Kat” aan de Zaanse Kalverringdijk. Dit oerritme wordt veroorzaakt door de kapperij die blokjes verfhout fijnhakt. De matige noordenwind maakt het niet nodig dat ook de machtige kantstenen hun werk kunnen gaan doen. Molenaar Piet Kempenaar is bij ons komen zitten in de sobere, doch sfeervolle hut van ‘zijn’ molen. Samen met collega Sjors van Leeuwen huurt hij de molen van de Vereniging De Zaansche Molen die zich beijvert voor de instandhouding van het Zaanse molenerfgoed. Vooral aan De Zaanse Schans is die molenpracht nog dagelijks te bewonderen. Al dat fraais doet de tijden van weleer herleven dankzij de inzet van de molenaars en last but not least dankzij de onbebouwd gebleven Kalverpolder waarin vogels en molens hun biotooprechten behielden. Dat heeft in het verleden de nodige strijd gekost, maar het wijdse molenpanorama dat zich nu voor de ogen van de talloze toeristen ontvouwt is zo fantastisch, dat je je nauwelijks kunt voorstellen dat er ooit boze bouwplannen geweest zijn die hieraan voorgoed een einde zouden maken. De beide molenaars van “De Kat” hebben hun mineralen- en verfhoutenmalerij in de loop der jaren uitgebouwd tot een uniek windmolenbedrijf waarin op het gebied van traditionele verfstoffen en aanverwante artikelen geen nee te koop is.”

Zo begon mijn verhaal over een bezoek aan deze bijzondere molen in 1999, geschreven in opdracht van het schildersblad van Eisma’s Vakpers. Na een uitgebreid verslag, met een historische schets, volgde een aflevering waarin Dirk Spijker, een 36 jarige verfhoutmalersknecht bij Heijme Vis & Zonen over de leef- en werkomstandigheden op de stoomverfmolen vertelde. Een verslag dat ik ontleende aan een staatsenquête uit 1890. Afsluitend volgde het verhaal van Spijker zijn baas Heyme Vis. De molen behoorde ooit toe aan de bekende firma Heijme Vis & Zonen, verhoutmalers te Zaandam.

In het jaar 2000 herdachten we op de Babuurstermolen van Tjerkwerd de 2000 jarige strijd tegen het water in Friesland. Ter gelegenheid daarvan schreef ik dit boekje dat over die strijd gaat. Maar ook het verhaal over de molen komt volop aan bod. Toen ik in de jaren 70 dagelijks vanuit Joure naar Bolsward reisde, zag ik de molen altijd staan. Als hij draaide ging ik hier tussen de middag heen en at m’n lunch bij de molenaar en z’n vrouw in het oude huisje naast de molen. Wat hij mij vertelde over het molenleven heb ik onder andere in dit boekje verwerkt. Toen de beroepsmolenaar te oud werd, kwam er een vrijwillige molenaar die het huisje omtoverde tot een waterschapsmuseum waarin de 2000 jarige strijd tegen het water wordt uitgebeeld.  

In 2002 maakte ik voor Willem D. Hengst het boek De Heidenskipster molen fan eartiids. Oftewel De molens van It Heidenskip van weleer. Hij schreef de teksten in het Frysk en leverde de meeste foto's.  Zelf verzorgde ik de opmaak van het boek en schreef een 18 pagina’s tellende samenvatting in het Nederlands. Het realiseren van dit boek was een reeds lang gekoesterde wens die in 2002 werkelijkheid werd. De auteur overleed op 4 oktober 2014.

Het was voor mij een heerlijk verhaal om tot boek te verwerken. Ik houd van molens en al helemaal van de Zaanse. Omdat ik in de Zaanstreek ook veel mensen goed kende was het fijn om daar steun van te krijgen. Heel fijn was ook het contact met de familie van romanschrijver Cor Bruijn. Je kent vast zijn boek Strijd om den Eenhoorn waarvoor de schrijver informatie opdeed bij de bekende molenstrijder Pieter Boorsma en waarvoor tekeningen werden gemaakt in oliemolen Het Pink. 

Wanneer een prachtige pelmolen in vlammen opgaat en een oude man vals wordt beschuldigd, gaat Jaap, de knecht op oliemolen Het Pink op onderzoek uit. Hij beleeft een meeslepend avontuur dat speelt in de vroeg-industriële wereld langs de Zaan van rond 1900. Talrijk waren ooit de windmolens en we worden wegwijs gemaakt in de fascinerende wereld van zwaaiende wieken en wentelende houten raderen die gratis windkracht omzetten in kostbare olieproductie. Al lezend leren we alles over de werking van de monumentale windmolen Het Pink die de tijd van het molensterven heeft overleefd.

Het boek is ook bewerkt voor een toneelvoorstelling en verder zijn er educatieve tentoonstellingen in het Zaans Molenmuseum aan opgehangen. Die trokken al jaren duizenden kinderen van het basisonderwijs in de gemeente Zaanstad.

Review op Bol.com van 25 april 2008: Wat een fantastisch boek. Sfeervol, deskundig, molentechnisch verantwoord, laat zich lekker lezen, prachtig geïllustreerd met schitterend oud en actueel fotomateriaal. Kortom een aanrader.  

Engel Braun was de olieslager die in 2003 het eerste exemplaar kreeg overhandigd van het boek Het geheim van Jaap de olieslagersknecht.

Bron van beide: De Zaankanter 2 januari 2003, geschreven door Oene van Dijk

Hoofdstuk 8 uit het boek als voorbeeld van de vertelstijl die het midden houdt tussen een modern kinderboek en good-old  W.G. van de  Hulst, zoals het beschreven staat in onderstaand artikel.

In 2007 werd het jaar van de molens gevierd. In samenwerking met molenvrienden werd een Friese Molenkalender gepresenteerd waarvoor ik vier foto's leverde. Hier de maand september, de maand van de Friese Molendag. En het kon niet missen: De Hersteller van Sintjohannesga, waar we jaren gewoond hebben, sierde deze maand met een foto uit mijn camera.

Behalve voor kwartaalblad De Utskoat van De Fryske Mole en Het Gild Fryske Mounders worden ook wel artikelen voor andere tijdschriften geschreven. Dit artikel is geschreven voor de kwartaaluitgave "Molens" van de Vereniging De Hollandsche Molen van mei 2015.

Persbericht van de Stichting STOP Hersentumoren.

"Na de zomervakantie van 2015 komt het boek “Leven met een hersentumor” uit van schrijver Gerben D. Wijnja. Een omvangrijk boek van 370 pagina’s over de belevenissen die de schrijver en zijn vrouw als ouders hebben doorgemaakt met hun zoon Jelmer die in 2013 overleed aan de gevolgen van een hersentumor. Zijn acht jaar durende strijd was uiteindelijk een ongelijke: hij moest zich na heel veel ontberingen maar ook met ongekende hoogtepunten overgeven. De opbrengst van het boek gaat naar Stichting STOPhersentumoren.nl.

Gerben vertelt over zijn boek: “Ik heb mijn dagboeken, aantekeningen, e-mails, het medisch dossier en wat al niet meer geordend en in chronologische volgorde het verhaal opgeschreven, als een terugblik waarbij onze zorgen doorklinken, maar waarin ook kritische opmerkingen niet weggelaten worden. Enerzijds behandelt het zijn ziekte, anderzijds beschrijft het de wijze waarop wij als ouders ermee hebben geworsteld. Diverse medici gaven aan het nuttig te vinden dat ik het als boek zou uitgeven, mede ingegeven door het feit dat zij ervan op de hoogte waren dat ik al eerder boeken had geschreven, weliswaar geen sociaal-medische, maar blijkbaar was het vertrouwen daarin groot”.

Gerben schreef eerder boeken over oude windmolens, over het Bolswarder Weeshuis, over Kunstenaars in Tjerkwerd en over  orlogsslachtoffers uit datzelfde dorp. Ook schreef hij lesbrieven voor het basisonderwijs. Gerben heeft in de jaren 70 de opleiding tot schoolmeester gevolgd aan De Him in Sneek. Na zijn studie kwam hij in Bolsward voor de klas. Nog nooit was de beleving in z’n boeken echter zo intens als in dit boek waarin Gerben het gevecht beschrijft dat zijn zoon leverde toen hij zo’n ongelijke strijd streed tegen een hersentumor.

Een eerste lezer vertelt: “Ik vroeg me af hoe het zou zijn om een levensverhaal te lezen waarvan het verdrietige einde al voor het begin van het eerste hoofdstuk bekend is. Dat bleek tijdens het lezen geen enkel moment mee te spelen omdat het over het leven zelf gaat. Een leven dat al heel snel dichtbij kwam door de diepe betrokkenheid die je als lezer meetrekt in de wervelwind van vele gebeurtenissen, die je hoopvol omhoog gooit en een volgend moment weer genadeloos laat vallen”. En “Wie niet vanuit professionele interesse leest maar vanuit persoonlijke betrokkenheid of gewoon omdat Gerben goede boeken schrijft, zal het boek niet snel kunnen wegleggen, je blijft willen weten hoe het verder gaat”.

Wil jij dit boek ook in je bezit krijgen? Mail dan naar Gerben D. Wijnja: gwijnja@ziggo.nl "  

Binnenkort beschikbaar

De opbrengst van het boek gaat naar de Stichting STOPhersentumoren.nl.  
Ook verkrijgbaar bij genoemde Stichting via onderstaande link.

www.stophersentumoren.nl

Op de site van It Nijs, wereldwijd nieuws in het Fries, kreeg het boek ruimschoots aandacht.

www.itnijs.frl

Een in eigen beheer gemaakt fotoboek  vol sfeervolle impressies van een bezoek aan Zuid-Tirol/Noord-Italië in 2015. Full color, formaat A4, 96 pagina's met 350 foto's.

Van De Utskoat, het kwartaalblad van De Fryske Mole en het Gild Fryske Mounders, komt in december 2015 ter gelegenheid van het 40-jarig jubileum van dit blad nummer 160 uit. Een jubileumboekje van 80 pagina's.